Drie weken niet rijden: zo houd je de accu gezond

De eerste keer dat onze auto drie weken stil heeft gestaan, kwamen we terug van vakantie en deed hij het gewoon niet. Geen scherm, geen ontgrendeling, niets. Het bleek de kleine twaalfvoltsaccu te zijn, dezelfde soort accu die in een benzineauto de startmotor voedt. Ik had me druk gemaakt over het grote accupakket en volledig over het hoofd gezien dat het kleine broertje het echte probleem is bij lang stilstaan.

Sindsdien doe ik het anders, en het is minder werk dan het klinkt. Een halfuur voorbereiding voordat je wegrijdt, en je komt terug bij een auto die het doet en die er geen kilometers aan bereik bij heeft ingeschoten. Hieronder staat wat je nodig hebt en in welke volgorde je het doet.

Wat je nodig hebt

• Een druppellader voor een twaalfvoltsaccu, bij voorkeur een onderhoudslader die zelf uitschakelt als de accu vol is. Te koop bij een autospeciaalzaak zoals Halfords of Kwik-Fit, bij de betere bouwmarkt en online, vanaf ongeveer dertig euro voor een model dat het werk aankan.
• Een bandenspanningsmeter. De gratis pomp bij het tankstation werkt ook, maar een eigen meter van een euro of tien is nauwkeuriger dan wat er bij de meeste pompen op zit.
• De handleiding van je auto, echt waar. Bij dit onderwerp verschillen merken meer dan bij welk ander onderdeel ook, en er staat vrijwel altijd een aparte paragraaf over langdurig stallen in.
• Eventueel twee wielkeggen, verkrijgbaar bij de bouwmarkt, als je de auto zonder handrem wilt wegzetten.

Stap voor stap

1. Breng het grote accupakket naar ongeveer de helft. Niet vol en zeker niet bijna leeg. Een lithiumaccu die weken op honderd procent staat, veroudert sneller dan een die rond de vijftig of zestig procent staat, en dat effect wordt groter naarmate het warmer is. Voor korte stops maakt het niets uit, voor drie weken zomer maakt het wel degelijk verschil. Het is dezelfde logica die achter de manieren om de accu langer mee te laten gaan zit.
2. Regel de twaalfvoltsaccu. Dit is de stap die mensen overslaan en die de ellende veroorzaakt. Die kleine accu voedt de vergrendeling, het alarm, de boordcomputer en het systeem dat het grote pakket mag inschakelen. Sommige auto’s laden hem vanzelf bij vanuit het grote pakket, andere doen dat alleen bij een bepaalde laadtoestand of helemaal niet als de auto in slaapstand staat. Weet je het niet zeker, sluit dan de druppellader aan. Dat de twaalfvoltsaccu nog steeds de meest voorkomende pechoorzaak is, komt bijna volledig door deze situatie.
3. Zet alles uit wat op de achtergrond doorloopt. Bewakingsstanden met camera’s, permanente internetverbinding, voorverwarming op een schema, de app die elk kwartier de status ophaalt. Elk van die functies houdt systemen wakker, en samen kunnen ze in drie weken een flink deel van de accu opeten. In het instellingenmenu heet dit meestal een energiebesparende of vakantiestand.
4. Pomp de banden hoger op. Een auto die weken op dezelfde plek staat, krijgt platte plekken op de banden, en een elektrische auto weegt door het accupakket flink meer dan een vergelijkbare benzineauto. Een halve bar boven de normale spanning voorkomt dat, en na terugkomst laat je hem weer af naar de waarde die op de sticker in het portier staat.
5. Laat de handrem los als het kan. Bij langdurig stilstaan in een vochtige omgeving kunnen achterremmen vastroesten aan de schijf. Zet de auto dan op een vlakke ondergrond met wielkeggen in plaats van op de handrem. Kan dat niet, bijvoorbeeld omdat de auto de handrem automatisch aantrekt, dan is het geen ramp, maar houd er rekening mee dat de eerste meters kunnen kraken.
6. Kies de plek verstandig. Uit de volle zon, en bij voorkeur niet op een plaats waar de temperatuur elke dag flink schommelt. Een garage is ideaal, een schaduwrijke plek onder een carport de tweede keus. In de winter is kou minder schadelijk dan hitte, zolang de accu niet leeg is.
7. Bij terugkomst: eerst kijken, dan rijden. Controleer de bandenspanning, laat de auto een paar minuten wakker worden voordat je vertrekt, en rem in de eerste kilometers een paar keer stevig af om de vliegroest van de remschijven te halen. Dat laatste is na drie weken stilstand geen overbodige luxe.

Waarom niet gewoon aan de lader laten hangen

Dat is de vraag die ik het vaakst krijg, en het antwoord is genuanceerder dan een simpel ja of nee. Aan de lader hangen betekent in de praktijk dat de auto op de ingestelde laadlimiet blijft staan en daar telkens een klein beetje wordt bijgeladen. Staat die limiet op tachtig of negentig procent, dan is dat een hogere laadtoestand dan ideaal voor lange stilstand. Bovendien blijven er systemen wakker die anders zouden slapen.

Wat wel goed werkt, is de laadlimiet vooraf op vijftig of zestig procent zetten en de kabel er dan in laten zitten. Zo houdt de auto zichzelf op de gewenste hoogte en heeft hij bovendien stroom om de twaalfvoltsaccu bij te vullen. Kan dat niet, dan laad je vooraf naar dat percentage en laat je de kabel eruit.

Wat het je bespaart

Eerlijk gezegd is de schade van drie weken niks doen meestal beperkt tot een lege twaalfvoltsaccu en een auto die je moet laten starthulpen. Vervelend, maar geen blijvende schade. Het gaat pas ergens over bij maanden: een winterstalling, een auto die te koop staat, een tweede auto die alleen in de zomer rijdt. Daar telt de laadtoestand wel degelijk mee in hoe het pakket er over vijf jaar voor staat.

Tegelijk moet ik zeggen dat de zorgen over accuslijtage in mijn ogen structureel te groot zijn. Metingen aan grote aantallen auto’s laten zien dat de degradatie van accupakketten in de praktijk erg meevalt, ook bij mensen die er nooit iets bijzonders voor doen. De halfuurtjes hierboven zijn dus geen redding van je auto, ze zijn vooral de zekerheid dat je hem na de vakantie gewoon open krijgt.

En als het toch misgaat

Kom je terug bij een auto die niet reageert, dan is de kans groot dat alleen de twaalfvoltsaccu leeg is en dat het grote pakket nog gewoon vol zit. Vrijwel elke elektrische auto heeft daarvoor een noodvoorziening: een verborgen kabeltje achter een afdekplaatje in de bumper of onder de motorkap, waarmee je de portiervergrendeling van stroom voorziet. Waar dat punt zit, verschilt per model, en dat is precies het soort informatie dat je niet wilt opzoeken terwijl je met je koffers in de regen staat. Zoek het één keer op en maak er een foto van in je telefoon.

Starthulp geven met een gewone startkabel vanaf een andere auto mag bij de meeste modellen, mits je aansluit op de aangewezen punten en niet rechtstreeks op de accupolen. Andersom is het antwoord bijna altijd nee: een elektrische auto is niet bedoeld om een andere auto starthulp te geven, omdat het laadsysteem daar niet op is gebouwd. Ook dat staat in de handleiding, en het is een van de weinige keren dat die zin er echt toe doet.