Het woord rekeningrijden leek jarenlang uit Den Haag verdwenen, maar het is terug. VVD-Kamerlid Bart Bikkers sloot steun voor een kilometerheffing in een debat niet meer uit, meldde AutoWeek op 28 oktober. “Ik denk dat we geen heilige huisjes moeten hebben”, zei hij, met het oog op extra geld voor wegen en spoor. Er ligt geen plan en er is geen datum. Toch is dit het moment om na te gaan wat betalen per kilometer jou als EV-rijder zou kosten, want het antwoord hangt vooral af van hoeveel je rijdt en waar je auto nu valt in de wegenbelasting.
Wat er in de Kamer gezegd is
De vraag kwam van PRO-Kamerlid Habtamu de Hoop, die een autobelasting wil die oploopt naarmate je meer rijdt. Volgens hem hangt een meerderheid daarvoor op de VVD. Mona Keijzer vroeg juist bezorgd of er bovenop alle bestaande belastingen een nieuwe zou komen. Bikkers ontkende dat. Een kilometerheffing vraagt volgens hem om een volledige herziening van de autobelastingen, inclusief de motorrijtuigenbelasting, zodat het betaalbaar blijft.
Belangrijk voor de nuance. In het coalitieakkoord staat geen kilometerheffing, wel het voornemen om de autobelasting te hervormen, mogelijk op basis van omvang of oppervlakte van de auto in plaats van gewicht, met als voorwaarde dat automobilisten er niet op achteruitgaan. En op de eigen site schrijft de VVD nog steeds tegen rekeningrijden te zijn. Wat er dus gebeurde, is dat een deur op een kier ging. Meer niet.
Het idee is ouder dan je denkt
Betalen naar gebruik lag al eens heel concreet op tafel. In juli 2022 schreef het toenmalige kabinet dat automobilisten vanaf 2030 naar gebruik zouden gaan betalen. De vaste motorrijtuigenbelasting zou een tarief per kilometer worden, zonder onderscheid naar tijd en plaats. Alleen het aantal gereden kilometers per jaar zou worden geregistreerd, ook kilometers in het buitenland. De totale lasten zouden gelijk blijven op het niveau van 2025, en wie weinig rijdt zou minder gaan betalen dan wie veel rijdt.
Opvallend is de reden die toen werd gegeven. Het kabinet zei het hardop. Elektrische auto’s betalen geen brandstofaccijns, en daardoor lopen de inkomsten uit autobelastingen terug. Dat argument is in 2026 alleen maar sterker geworden. Dat plan is nooit ingevoerd, maar de vraag waar het geld vandaan moet komen als steeds meer mensen stekkeren, is gebleven. Ik verwacht daarom dat dit onderwerp niet meer weggaat, ongeacht wat er de komende maanden uit dit debat komt.
Waarom dit voor een EV-rijder anders uitpakt
Wie benzine rijdt, betaalt nu al grotendeels naar gebruik, want accijns zit in elke liter. Rijd je meer, dan tank je meer en betaal je meer belasting. Voor jou als EV-rijder bestaat dat gebruiksdeel nauwelijks. Je betaalt vooral een vast bedrag per kwartaal, en dat bedrag stijgt. Zoals we eerder uitzochten in ons stuk over de wegenbelasting voor een elektrische auto, betaal je in 2026 zeventig procent van het volle tarief, en richting 2030 loopt de korting verder af. Bovendien rekent die belasting in gewichtsklassen, en een accu weegt.
Een kilometerheffing die de wegenbelasting vervangt, zou bij een EV dus twee dingen tegelijk doen. Het vaste bedrag verdwijnt, en daar komt een bedrag per kilometer voor in de plaats. Of je erop vooruitgaat, hangt af van de verhouding tussen die twee.
Reken je eigen kilometerprijs uit
Er is geen tarief bekend, dus elk bedrag per kilometer dat je nu ergens leest is een gok. Wat je wel kunt uitrekenen, is wat je nu al per kilometer betaalt aan wegenbelasting. Deel je jaarbedrag door het aantal kilometers dat je per jaar rijdt. Dat getal is de lat waar een toekomstige heffing overheen moet om je duurder uit te laten zijn.
Een rekenvoorbeeld, met een wegenbelasting van 800 euro per jaar als voorbeeldbedrag. Vul gerust je eigen aanslag in, die staat op de brief van de Belastingdienst of in Mijn Belastingdienst.
| Kilometers per jaar | Wegenbelasting per jaar (voorbeeld) | Wat je nu per kilometer betaalt |
|---|---|---|
| 7.500 | 800 euro | 10,7 cent |
| 12.000 | 800 euro | 6,7 cent |
| 20.000 | 800 euro | 4,0 cent |
| 35.000 | 800 euro | 2,3 cent |
De tabel laat zien waarom de discussie zo gevoelig ligt. Bij een budgetneutrale invoering, zoals het plan uit 2022 beloofde, komt het tarief ergens rond het gemiddelde te liggen. Wie weinig rijdt, betaalt nu per kilometer veel en gaat er dan op vooruit. Wie veel rijdt, betaalt nu per kilometer weinig en gaat er flink op achteruit.
Voor EV-rijders zit daar een wrange kant aan. Veel mensen kozen juist elektrisch omdat ze veel kilometers maken, want daar is het verschil met benzine per honderd kilometer het grootst. We rekenden dat eerder uit in ons stuk over wat je per 100 kilometer bespaart met elektrisch rijden. Een kilometerheffing raakt precies die groep het hardst. De zakelijke rijder die 35.000 kilometer per jaar maakt, ziet zijn kostenvoordeel dan kleiner worden, terwijl de tweede auto die vooral voor de deur staat goedkoper wordt.
Wat bij de invulling het verschil maakt
Hoe het voor jou uitvalt, hangt af van keuzes die nog niemand heeft gemaakt. Drie daarvan doen ertoe.
De eerste is of het tarief per kilometer afhangt van gewicht en brandstofsoort, net als de huidige wegenbelasting. In 2022 werd dat al als open vraag genoemd. Blijft gewicht meetellen, dan betaalt een zware EV per kilometer meer dan een lichte benzineauto, en dat is dezelfde weeffout die de wegenbelasting nu al heeft. Het coalitieakkoord noemt omvang of oppervlakte als mogelijk alternatief, en dat zou voor elektrische auto’s gunstiger kunnen uitpakken, omdat het accugewicht dan niet meer meetelt.
De tweede is of de heffing de wegenbelasting echt vervangt of erbovenop komt. Bikkers zei het eerste. Keijzer vreesde het tweede. Voor je portemonnee is dat het hele verhaal.
De derde is de vraag of benzine en diesel hun accijns houden. Dan betalen fossiele rijders straks dubbel naar gebruik, en dat maakt het politiek lastig om het tarief voor iedereen gelijk te houden.
Wat je er nu mee doet
Niets overhaasten. Er ligt geen wetsvoorstel, en het plan uit 2022 laat zien hoe lang zo’n traject duurt. Wel is dit een goed moment om je eigen kilometerprijs uit te rekenen, zodat je straks direct ziet of een voorstel in jouw voordeel is of niet. Sta je op het punt een auto te kopen of te leasen, kijk dan niet alleen naar de wegenbelasting van nu. Een lichte EV met een kleinere accu blijft in vrijwel elk systeem gunstig, of het nu op gewicht, omvang of kilometers rekent. Dat is een van de weinige keuzes waar je ook bij een onzekere toekomst niet spijt van krijgt.
