De weerdiensten hebben het deze week over een El Nino die richting een record koerst, en op sociale media is dat binnen een dag vertaald naar “strenge winter op komst”. Of dat in Nederland ook zo uitpakt weet niemand. Maar de vraag die ik als elektrische rijder wel kan beantwoorden is de vraag die er voor ons toe doet: wat doet die kou met je actieradius, en hoeveel kun je daarvan zelf terugpakken?
Het korte antwoord is dat je in de winter altijd bereik inlevert, dat het verlies op een gewone Nederlandse vriesdag flink meevalt vergeleken met de horrorverhalen, en dat het grootste deel van de schade uit de verwarming komt en niet uit de accu zelf. Dat laatste is precies het stuk waar je iets aan kunt doen.
Waar die winterverwachting vandaan komt
De aanleiding is een verwachting van het Amerikaanse FOX Weather, dat schrijft over een kans van 75 procent dat dit de sterkste El Nino wordt sinds 1950 en een kans van 90 procent op in elk geval een zeer sterke gebeurtenis. Het water in het meetgebied lag op het moment van die verwachting 1,8 graad boven het gemiddelde, en de periode oktober tot en met december 2026 geldt als het venster waarin het record kan vallen.
Belangrijk detail: die verwachting gaat over het weer in de Verenigde Staten. Wat El Nino met een Nederlandse winter doet is veel minder eenduidig, en de Amerikaanse weerdiensten doen daar in dit stuk ook geen uitspraak over. Je kunt er dus geen Nederlandse vorstperiode uit aflezen. Wat je wel kunt doen is de vraag omdraaien: stel dat het hier echt koud wordt, wat gebeurt er dan met je auto?
Wat kou met de accu doet
Een lithiumaccu werkt het prettigst tussen de 20 en 25 graden. De ANWB zet het nuchter neer: onder de 18 graden begint het effect al merkbaar te worden, en bij echte vrieskou kan de actieradius tot dertig procent afnemen. In hun voorbeeld haalt een auto die normaal 350 kilometer rijdt er nog zo’n 250.
Hoe ver dat kan doorschieten laat de Noorse bond NAF elk jaar zien met El Prix, de grootste praktijktest die er is. In de editie van begin 2026 reden 26 auto’s een route waarop het bij Folldal min 32 graden was, en verloren ze gemiddeld 38 procent van hun opgegeven bereik. De Lucid Air, op papier goed voor 960 kilometer, kwam tot 519. Een aantal deelnemers haalde de finish niet eens en strandde onderweg.
Reken die Noorse cijfers alsjeblieft niet één op één om naar de Randstad. Min 32 graden is geen Nederlandse winterdag, en het verschil tussen min 30 en net onder nul is voor een accu enorm. Bij ons zit je op een koude ochtend eerder in de buurt van de ANWB-marge dan in die van El Prix. Maar de richting klopt, en de volgorde van de oorzaken ook: koude chemie, verwarming, en rolweerstand van natte of besneeuwde wegen. Welke factoren er verder meespelen zetten we eerder op een rij in ons stuk over wat de echte actieradius bepaalt, en het seizoensverschil zelf staat in verbruik in de winter versus zomer.
Het grootste verlies zit in de verwarming
Dit is het punt waar ik zelf jaren overheen heb gekeken. Een koude accu levert minder vermogen en neemt minder makkelijk stroom op, maar dat herstelt zodra het pakket op temperatuur is. De cabineverwarming daarentegen blijft de hele rit stroom vragen, en bij een auto zonder warmtepomp is dat gewoon een elektrisch kacheltje van een paar kilowatt. Op een rit van twintig minuten naar je werk is dat relatief veel zwaarder dan op een snelwegrit van twee uur, omdat de kachel in die eerste tien minuten het hardst werkt.
Dat verklaart ook waarom mensen zulke verschillende winterverhalen vertellen. Wie dagelijks korte ritten rijdt ziet het verbruik in de winter echt omhoog schieten. Wie vooral lange stukken doet, merkt er beduidend minder van dan de kopregels doen vermoeden.
Wat echt helpt
De maatregel met verreweg het meeste effect is voorverwarmen terwijl de auto nog aan de laadpaal hangt. Je haalt de warmte dan uit het stopcontact in plaats van uit je bereik, en je begint met een cabine en een accu die al op temperatuur zijn. Bijna elke moderne EV kan dat via de app of een vertrektijd in het menu.
Daarnaast: zet stoel- en stuurverwarming aan voordat je de cabinetemperatuur omhoog gooit, want die verwarmen alleen jou en kosten een fractie. Rijd op winterbanden zodra het structureel onder de 8 graden blijft, zeker bij het gewicht van een EV. Heb je een warmtepomp, gebruik hem dan ook echt en zet de auto niet in een stand waarin hij alleen op het weerstandselement stookt. Laat voor de winter je 12 volt accu controleren, want dat blijft de meest voorkomende pechoorzaak en kou is de druppel.
Voor snelladen geldt nog iets aparts. NAF deed tijdens dezelfde test ook een laadproef in de kou en concludeerde dat voorverwarmen van het accupakket het verschil maakt tussen een normale laadcurve en een teleurstelling. Plan je snellaadstop dus in de navigatie, zodat de auto het pakket onderweg alvast opwarmt. Doe je dat niet, dan sta je in januari zomaar twee keer zo lang.
Mijn advies voor deze winter
Ik zou me niet gek laten maken door een Amerikaanse recordverwachting. Wat ik wel zou doen is nu al de vertrektijd in de auto instellen en kijken of je warmtepomp goed staat, want dat kost je een kwartier en scheelt de hele winter. En als je binnenkort een nieuwe auto uitzoekt: kijk bij twee vergelijkbare modellen serieus naar wie er wel en geen warmtepomp heeft. In de zomer merk je daar niets van, in februari des te meer.
